Hoe je vast komt te zitten
Lock-in ontstaat zelden door een gemene truc. Meestal groeit het. Je begint met een handig pakket, je stopt er jaren aan gegevens in, je werkt eromheen en op een dag is overstappen een project van maanden. De vormen waarin het voorkomt:
- Je krijgt je gegevens er niet uit, of alleen in een vorm die geen ander programma leest.
- De software draait alleen bij de leverancier, zoals bij SaaS, en stopt als jij stopt.
- Het is gebouwd met techniek die alleen de maker begrijpt, ook al heb je de code.
- Domein, hosting of andere accounts staan op naam van de leverancier.
- Het contract heeft een lange looptijd of dure opzegvoorwaarden.
Denk aan een webshopplatform waaruit je producten wel kunt exporteren, maar de klanthistorie niet. Je merkt het pas als je weg wilt.
Is het altijd een probleem?
Nee. Wie een standaardpakket kiest, accepteert een zekere afhankelijkheid. Voor boekhouding, loonadministratie en e-mail raad ik juist een pakket aan, want die ruil is bijna altijd goed. Het gaat erom dat je de prijs kent, en dat je bedrijf niet afhangt van iets waar je niet uit kunt.
Ook maatwerk is geen vrijbrief. Heb je software laten bouwen maar geen broncode, dan hang je net zo goed aan de bouwer. Dat verhaal staat in van wie is de software die je laat bouwen.
Wat je vooraf afspreekt
Vraag al bij de start naar de uitgang. Vraag of je alle gegevens zelf kunt exporteren en hoe vaak. Laat accounts op jouw naam zetten. Kies bij maatwerk voor gangbare techniek en vraag om de code en de documentatie. En kijk naar de opzegtermijn: bij mij zijn doorlopende diensten maandelijks opzegbaar, zoals in de voorwaarden staat, en na beëindiging krijg je de broncode, documentatie en bestanden die nodig zijn om het werk elders onder te brengen.
Open source kan de afhankelijkheid van een leverancier verkleinen, omdat de code voor iedereen toegankelijk is. Het beheer blijft dan wel van jou of van wie je daarvoor inschakelt.
Als je al vastzit
Dan begint het met een overzicht van wat je hebt: welke gegevens, op welke plek, in welke vorm. Daarna kun je stap voor stap overstappen, bijvoorbeeld eerst één onderdeel. Het gaat dan om een datamigratie, en die loopt beter als je eerst opschoont. Of het verstandig is om een bestaand pakket te laten staan of er iets naast te bouwen, bepaal je met standaardpakket of maatwerk.

