Wat open source inhoudt
Een programma is geschreven in broncode, de leesbare tekst waarin een ontwikkelaar werkt. Bij open source ligt die tekst open. Iedereen mag hem inzien, en de licentie bepaalt wat je ermee mag doen: gebruiken, aanpassen, doorgeven. Welke voorwaarden gelden, verschilt per licentie.
Open source zegt dus iets over wie de code mag lezen en aanpassen. Over de prijs zegt het niets. Veel open-sourceprogramma’s zijn gratis te gebruiken, maar je betaalt in tijd of geld voor het beheer. WordPress is een bekend voorbeeld: het pakket kost niets, de site eromheen wel onderhoud.
Waar je het tegenkomt
Veel software bevat open-sourceonderdelen, ook programma’s die je als klant nooit als zodanig ziet. Gangbare bouwstenen waarmee ontwikkelaars werken zijn vaak open source. Ik gebruik zelf techniek die elke ontwikkelaar kent, en dat is een van de redenen dat een andere ontwikkelaar mijn werk kan overnemen als ik ooit niet verder kan.
Open source en eigendom
Hier gaan twee dingen door elkaar. Dat een bouwsteen open source is, zegt niets over van wie jouw programma is. Laat je maatwerksoftware bouwen met open-sourceonderdelen, dan staat in je afspraken wie de rest van de code bezit. Bij mij is wat ik bouw van jou, inclusief de broncode en de documentatie. Hoe dat is vastgelegd, staat in van wie is de software die je laat bouwen.
Let op de licentie van de onderdelen. Sommige eisen dat je aanpassingen die je verspreidt ook openbaar maakt. Voor software die alleen in je eigen bedrijf draait, speelt dat zelden, maar bij twijfel vraag je het na.
Voor- en nadelen
Het voordeel is dat je niet afhankelijk bent van één bedrijf voor de software zelf. Stopt de maker, dan kan een ander de code overnemen. Dat verkleint het risico op vendor lock-in. De code is ook te controleren, wat helpt als je wilt weten wat een programma doet met je gegevens.
De nadelen zijn praktisch. Er is vaak geen helpdesk die je belt, en updates moet iemand installeren. Een project kan stilvallen als de makers het niet meer bijhouden. En omdat het gratis te gebruiken is, wordt het onderhoud makkelijk vergeten. Wie open source gebruikt, moet dus weten wie het bijhoudt. Een onderhoudscontract legt dat vast.

