Wat telt mee?
Bij een auto kijk je niet alleen naar de aanschafprijs. Verzekering, brandstof, onderhoud en waardeverlies horen erbij. Bij software werkt het net zo. De prijs van het pakket of de bouw is het deel dat je ziet, de rest komt in kleine stukken binnen.
Bij een standaardpakket hoort het abonnement per gebruiker, plus de uren die mensen kwijt zijn aan omwegen en handwerk, plus wat fouten kosten. Bij maatwerksoftware hoort de bouw, plus wat het draaiend houden kost, plus de aanpassingen die je later nog wilt. Daar komen bij beide opties nog hosting, koppelingen, opleiding en uiteindelijk de kosten van overstappen bij. Een onderhoudscontract is daarvan een vaste post.
Een voorbeeld
Twee mensen typen elk dag zo’n twintig minuten orders over van de mail naar het planningsbestand. Dat is ruim 150 uur per jaar, uitgaande van 46 werkweken. Vermenigvuldig dat met wat een uur je werkelijk kost en je hebt een bedrag dat bij geen enkele abonnementsprijs staat. Dat zijn de kosten van de huidige werkwijze, en die horen in de TCO van het pakket dat je nu gebruikt. Hoe je deze rekensom stap voor stap maakt, staat in wat dat handwerk je nu eigenlijk kost.
Zet daar de TCO van een koppeling of een eigen programma naast, over dezelfde periode. Pas dan zie je welke optie goedkoper is. Rekenen met honderd procent besparing is overigens te optimistisch. Een programma haalt het overtypen weg en niet het nadenken; ga uit van ongeveer zeventig tot tachtig procent van de uren op de taken die je automatiseert.
Waar het vaak misgaat
De meest gemaakte fout is alleen de prijs van de aanschaf of de bouw vergelijken. Dan lijkt het abonnement of het gratis programma goedkoper dan het is. De uren eromheen staan nergens op een factuur en tellen daarom niet mee, terwijl ze vaak de grootste post zijn.
De tweede fout is de uitgang vergeten. Wie later wil overstappen, betaalt voor een datamigratie en soms voor de gevolgen van vendor lock-in. Die kosten horen bij de TCO, ook als je ze hopelijk nooit maakt.
De derde is de som te mooi maken. Reken voorzichtig, met het lage getal, zodat de som ook overtuigt als je hem streng maakt.
TCO is geen opbrengst
TCO zegt hoeveel iets kost, niet of het de moeite waard is. Een systeem met lage kosten dat niets oplevert, is nog steeds duur. Daarom leg je de TCO naast wat je bespaart of verdient, bijvoorbeeld in een terugverdientijd. Hoe je zulke keuzes afweegt, staat in standaardpakket of software op maat. Waar het handwerk meestal zit, lees je bij procesautomatisering.

