Waaraan herken je het?
Leeftijd bepaalt het niet. Een programma van vijftien jaar dat netjes wordt bijgehouden en doet wat het moet doen, is geen probleem. Software wordt legacy als aanpassen te duur of te eng is geworden. Je herkent het aan een paar dingen:
- De leverancier is gestopt of levert geen updates meer, waardoor beveiligingslekken niet meer worden gedicht.
- Het programma draait alleen op een oude computer of een oude Windows-versie.
- Eén persoon weet hoe het werkt, en die persoon gaat met pensioen of vertrekt.
- Het praat niet met nieuwere pakketten, dus iemand typt de gegevens over.
- Elke aanpassing duurt lang, omdat niemand weet wat er nog meer door breekt.
Ook een Excel-bestand vol formules en macro’s waar niemand aan durft te komen, hoort in dit rijtje. Daarover gaat zes signalen dat Excel niet meer genoeg is.
Vervangen hoeft niet altijd
Wat werkt en weinig kost, vervang je niet omdat het oud is. Reken liever eerst wat laten staan je kost: de uren aan omwegen en overtikken, de fouten, het risico dat het op een dag niet meer start. Zet daar tegenover wat vervangen kost, ook de verhuizing van de gegevens. Die rekensom heet TCO, en zonder die som wint bijna altijd de optie die vooraf het goedkoopst lijkt.
Er zijn tussenvormen. Je kunt het oude systeem laten staan en er een koppeling omheen bouwen, of één onderdeel eruit halen en dat vervangen. Een planning die in een oud programma zit kan bijvoorbeeld in een nieuwe webapplicatie komen, terwijl de rest voorlopig blijft zoals het is.
Eerst kijken of je erbij kunt
Voordat je iets vervangt, controleer je twee dingen. Kun je de gegevens eruit halen in een vorm die iets anders kan inlezen? Zo niet, dan is de datamigratie het eerste obstakel. En bestaat de broncode nog, bij jou of bij een ontwikkelaar die je kunt bellen? Is de code zoek, dan bouw je het meestal opnieuw na op basis van wat het programma doet, en dat is dan ook het moment om de werkwijze op te schonen.
Hoe ik zou beginnen
Bouw niet in één keer een kopie van het hele oude systeem. Kies het onderdeel dat de meeste tijd of fouten kost, vervang dat en laat de rest draaien. Zo zie je binnen weken of het oplevert wat je hoopte, en kun je stoppen als dat niet zo is. Zo werk ik ook bij maatwerksoftware: een afgebakend stuk met een vaste prijs, dat zichzelf moet terugverdienen.

